Docker Compose

Son iki dersin elle yaptığı her şey -- docker network create, docker volume create, ve her birinde eşleşen --network ve -v flag'leriyle yazılan iki ayrı docker run komutu ("Docker Networking" ve "Docker Volumes") -- gerçek, çalışan Docker, ama aynı zamanda her seferinde elle hatırlanması, yeniden yazılması, ve tutarlı tutulması gereken bir komut dizisi. Docker Compose, o diziyi tek, bildirimsel bir dosyaya çeviren araçtır. Bu ders, tam olarak aynı iki-container kurulumunu -- bu projenin kendi uygulaması ve veritabanını -- tek bir docker-compose.yml olarak yeniden inşa ediyor.

Docker Compose Nedir

Docker Compose, ilişkili bir container kümesini (Compose'un kendi kelime dağarcığında service'ler) tarif eden bir YAML dosyası okur ve hepsini birer komutla ayağa kaldırır -- ya da hepsini indirir. Alttaki mekanizmayla ilgili hiçbir şey değişmiyor: Compose hâlâ bir ağ oluşturuyor, hâlâ volume'lar oluşturuyor, hâlâ container'ları docker run flag'lerinin eşdeğeriyle çalıştırıyor -- yalnızca her docker network create / docker volume create / docker run'ın her seferinde ayrı ayrı, doğru sırayla yazılmasını gerektirmek yerine, hepsini tek bir dosyadan türetiyor.

Compose Dosyası: docker-compose.yml

Bir Compose dosyasının üst seviyesinde bu proje için önemli iki bölüm var: services, çalıştırılacak her container için bir giriş, ve volumes, o servislerin ihtiyaç duyduğu named volume'lar (bir named volume'un gerçekte ne olduğu için "Docker Volumes"a bkz.).

services:
  db:
    # ...
  app:
    # ...

volumes:
  db-data:

Burada, üst seviyede bir kez bildirilen db-data, "Named Volume'lar"ın zaten işlediği tam olarak aynı türde bir named volume -- Compose, docker compose up ilk çalıştığında onu otomatik olarak oluşturur, docker volume create'in elle yaptığı gibi.

Bir Servis Tanımlamak: db

services:
  db:
    image: postgres:16
    environment:
      POSTGRES_PASSWORD: secret
    volumes:
      - db-data:/var/lib/postgresql/data

Bu, "Docker Volumes"un elle kullandığı docker run komutunun doğrudan bir çevirisi: image, "Bir Image Çekmek: docker pull"dan aynı postgres:16; environment, aynı -e POSTGRES_PASSWORD=secret; ve volumes, "PostgreSQL Verisini Nerede Saklar"ın zaten açıkladığı aynı /var/lib/postgresql/data yoluna aynı named volume'u mount ediyor -- yalnızca komut satırı flag'leri yerine YAML olarak ifade edilmiş.

Bir Servis Tanımlamak: app

services:
  app:
    build: .
    depends_on:
      - db
    environment:
      SPRING_DATASOURCE_URL: jdbc:postgresql://db:5432/postgres
      SPRING_DATASOURCE_PASSWORD: secret
    ports:
      - "8080:8080"

build: ., Compose'a önceden inşa edilmiş bir image çekmek yerine bu projenin kendi multi-stage Dockerfile'ını ("Bir Spring Boot Uygulamasını Docker'a Taşımak"tan) inşa etmesini söyler -- elle docker build çalıştırmakla aynı etki, yalnızca docker compose up'ın bir parçası olarak otomatik olarak tetiklenir. ports, "Bir Container Çalıştırmak: docker run"un zaten işlediği aynı -p 8080:8080.

depends_on — Başlangıç Sırası

depends_on: [db], Compose'a app'i başlatmadan önce db'yi başlatmasını söyler -- olmadan, ikisi de pratik olarak aynı anda başlardı, ve app, henüz initialize'ı bitirmemiş bir db'ye bağlanmayı deneyebilirdi.

Compose'ta Volume'lar

db servisinin volumes: listesinde referans verilen db-data volume'u, "Compose Dosyası: docker-compose.yml"da gösterildiği gibi, dosyanın üst seviyesinde bir kez bildirilmelidir -- bir servis, Compose'a dosyanın başka hiçbir yerinde söylenmemiş bir volume adı icat edemez. Compose aslında volume'un gerçek adının önüne, oluşturma zamanında projenin kendi adını ekler (docker volume ls'te yalnızca db-data değil, learning-platform_db-data olarak görünür) -- YAML dosyasındaki kısa isim, servislerin referans verdiği şeydir; öne eklenmiş isim ise onu aynı makinedeki tamamen farklı bir Compose projesinden aynı isimli bir volume'la çakışmaktan koruyan şeydir.

Compose'ta Networking (Otomatik)

Compose'un gerçek, anlamlı iş tasarrufu yaptığı yer burası: "Docker Networking", iki container birbirine isimle ulaşabilmeden önce açık bir docker network create ve her docker run'da --network gerektirdi. Compose bu adımı tamamen atlar -- tek bir docker-compose.yml'de tanımlanan her servis otomatik olarak aynı, Compose'un oluşturduğu ağa yerleştirilir, ve her servisin adı, o aynı dosyadaki her diğer servis için hostname'i olur, hiçbir konfigürasyon gerekmeden. Yukarıdaki app'in SPRING_DATASOURCE_URL'sinin PostgreSQL'e db:5432'de ulaşmasının nedeni tam olarak bu -- db, bu aynı dosyadaki diğer servisin adıdır, "İsimle Container'dan Container'a İletişim"deki elle oluşturulmuş ağda learning-platform-db'nin yaptığı gibi otomatik olarak çözümlenir.

Çalıştırmak: docker compose up / docker compose down

docker compose up -d

docker compose up, şu anki dizindeki docker-compose.yml'i okur, eksik olan ağı ve volume'ları oluşturur, ihtiyaç duyulan image'ları inşa eder ya da çeker, ve her servisi başlatır -- -d, onu detached çalıştırır, docker run -d ile aynı anlam. docker compose down bunu tersine çevirir -- Compose'un oluşturduğu her container'ı ve ağı durdurup kaldırır -- ama bilinçli olarak varsayılan olarak named volume'lara dokunmaz, "Docker Volumes"un işlediği tam olarak aynı nedenle: bir volume'un, sıradan container yaşam döngüsü olaylarından daha uzun yaşaması amaçlanır, ve docker compose down kendisini tam olarak bu olarak ele alır, sıradan bir söküm, veri yok eden bir şey değil. docker compose down -v, gerçekten amaçlandığında volume'ları da kaldırmak için açık, bilinçli bir tercihtir.

Hepsini Bir Araya Getirmek

Bu proje için tam docker-compose.yml -- "Docker Networking" ve "Docker Volumes"un elle inşa ettiği tam olarak aynı uygulama-artı-veritabanı kurulumu, tek bir dosya olarak ifade edilmiş:

services:
  db:
    image: postgres:16
    environment:
      POSTGRES_PASSWORD: secret
    volumes:
      - db-data:/var/lib/postgresql/data

  app:
    build: .
    depends_on:
      - db
    environment:
      SPRING_DATASOURCE_URL: jdbc:postgresql://db:5432/postgres
      SPRING_DATASOURCE_PASSWORD: secret
    ports:
      - "8080:8080"

volumes:
  db-data:

Ve baştan sona çalıştırmak:

#!/bin/sh
# Everything "Docker Networking" and "Docker Volumes" typed by hand --
# docker network create, docker volume create, and two docker run commands
# -- replaced by a single docker-compose.yml and one command.

docker compose up -d
# Output (trimmed):
# [+] Running 3/3
# => Network learning-platform_default   Created
# => Volume "learning-platform_db-data"  Created
# => Container learning-platform-db-1    Started
# => Container learning-platform-app-1   Started

docker compose ps
# Output:
# NAME                        IMAGE          STATUS         PORTS
# learning-platform-app-1     learning-platform-app   Up 5 seconds   0.0.0.0:8080->8080/tcp
# learning-platform-db-1      postgres:16             Up 5 seconds   5432/tcp

docker compose logs app
# Output (trimmed):
# app-1  | Started LearningPlatformApplication in 3.2 seconds

curl http://localhost:8080/en
# Output (trimmed):
# <!doctype html> ... the homepage renders, meaning app reached db by service name ...

# Stop and remove everything Compose created -- containers and the default
# network. The named volume, "learning-platform_db-data", is deliberately
# left behind (see "Docker Volumes") -- it needs an explicit -v to remove.
docker compose down
# Output (trimmed):
# => Container learning-platform-app-1   Removed
# => Container learning-platform-db-1    Removed
# => Network learning-platform_default   Removed

# The data survives -- confirm the volume is still there.
docker volume ls
# Output:
# DRIVER    VOLUME NAME
# local     learning-platform_db-data

Buradaki her parça, bu kursun zaten tek tek işlediği bir şey -- bir servisin image/build'i, environment'ı, volumes'u, ports'u, başlangıç sırası için depends_on, ve app'e db'ye isimle ulaşmanın bir yolunu veren otomatik dosya-başına ağ. Compose yeni bir mekanizma tanıtmıyor; yalnızca her seferinde doğru yeniden yazılması gereken bir komut dizisini, her seferinde aynı şekilde okunan tek bir dosyayla değiştiriyor.

Yaygın Hatalar

• Bir servisin volumes: listesinde, dosyanın üst-seviye volumes: bölümünde hiç bildirilmemiş bir volume adına referans vermek -- Compose'un o adın var olduğunu bilmesinin başka bir yolu yok.
• depends_on'un bağımlılığın yalnızca başladığını değil, tamamen hazır olduğunu garanti ettiğini varsaymak -- "depends_on — Başlangıç Sırası" altındaki uyarıya bkz.
• Alışkanlıkla docker compose down -v çalıştırıp bir veritabanının verisinin gittiğine şaşırmak -- düz docker compose down (-v olmadan) sıradan sökümü zaten güvenle ele alır; -v bilinçli, ayrı bir tercihtir.
• Bir container'ın gerçek adını (önceki derslerdeki learning-platform-db gibi) bir Compose servisinin konfigürasyonuna sabit kodlamak, aynı docker-compose.yml'deki diğer servisin adını kullanmak yerine -- Compose'un kendi otomatik networking'i servis adlarını kullanır, bir container'a başka bir yerde elle verilmiş herhangi bir ismi değil.

Best Practices

• Gerçek herhangi bir çok-container kurulumu için -- bu proje gibi bir projenin yerel geliştirmesi dahil -- manuel bir docker network create / docker volume create / docker run dizisi yerine Compose'a başvur.
• Bu dersinki gibi (zaten hassas olmayan, illüstratif) değerler için bir servisin ortam değişkenlerini Compose dosyasının kendisinde tut -- gerçek bir deployment tipik olarak POSTGRES_PASSWORD gibi sırları ayrı, commit edilmemiş bir .env dosyasına ya da uygun bir secret mekanizmasına taşır.
• Başlangıç sırası için depends_on'u kullan, ama bir bağımlılığın gerçek hazır olma durumu -- yalnızca sürecinin başlaması değil -- gerçekten önemli olduğunda onu gerçek bir healthcheck'le eşleştir (sonraki, "Production İçin Docker (Java Uygulamaları)"da işleniyor).
• Sıradan söküm için varsayılan olarak düz docker compose down'a başvur, ve -v'yi her yazıldığında bilinçli, ayrı bir karar olarak ele al.

Özet, Cheat Sheet ve Terimler Sözlüğü

Özet

• Docker Compose, bir servis kümesini tarif eden bir docker-compose.yml okur ve hepsini birer komutla ayağa kaldırır ya da indirir -- manuel bir docker network create / docker volume create / docker run dizisini tek, bildirimsel bir dosyayla değiştirir.
• Bir servisin image/build'i, environment'ı, volumes'u, ve ports'u, bu kurs boyunca zaten işlenen docker run flag'lerinin doğrudan YAML eşdeğerleridir.
• Named volume'lar dosyanın üst seviyesinde bir kez bildirilir ve onlara ihtiyaç duyan herhangi bir servisten isimle referans verilir.
• Tek bir Compose dosyasındaki her servis otomatik olarak aynı ağa yerleştirilir, ve her servisin adı diğer her servis için hostname'i olur -- elle docker network create ya da --network gerekmez.
• docker compose down, container'ları ve ağı kaldırır ama bilinçli olarak varsayılan olarak named volume'ları dokunulmadan bırakır; docker compose down -v, onları da kaldırmak için açık tercihtir.

Cheat Sheet

services:
  db:
    image: postgres:16
    environment:
      POSTGRES_PASSWORD: secret
    volumes:
      - db-data:/var/lib/postgresql/data
  app:
    build: .
    depends_on:
      - db
    environment:
      SPRING_DATASOURCE_URL: jdbc:postgresql://db:5432/postgres
    ports:
      - "8080:8080"

volumes:
  db-data:

docker compose up -d      # her şeyi oluştur/başlat, detached
docker compose ps         # bu projenin çalışan servislerini listele
docker compose logs <svc> # bir servisin çıktısını oku
docker compose down       # container'ları + ağı durdur ve kaldır (volume'lar kalır)
docker compose down -v    # named volume'ları da kaldır

Terimler Sözlüğü

• Service: bir docker-compose.yml içindeki, YAML olarak ifade edilmiş bir docker run komutuna eşdeğer, tek bir container tanımı.
• depends_on: bir servisin container'ının başlamasını başka birininkinden sonraya sıralayan, bağımlılığın tamamen hazır olmasını beklemeyen bir Compose ayarı.
• Compose network: Compose'un her dosya için otomatik olarak oluşturduğu, her servisin diğer her servise kendi servis adıyla ulaşabildiği ağ.
• docker compose down -v: named volume'ları da kaldıran, açık, bilinçli tercih edilen söküm biçimi -- düz biçim bunu yapmaz.